W czasie przyspieszonej globalizacji i kulturowej unifikacji lokalne tradycje coraz częściej stają się nie tylko świadectwem przeszłości, lecz także narzędziem świadomego wychowania przyszłych pokoleń. Jukace z Zabłocia są tego znakomitym przykładem. To znacznie więcej niż barwne stroje, hałas batów i noworoczny optymizm, który co roku ożywia lokalną przestrzeń. Ich działalność wyrasta z głębokiego poczucia odpowiedzialności za zachowanie tożsamości historycznej i kulturowej Zabłocia.
Jukace konsekwentnie budują most między tradycją a współczesnością, szczególną uwagę poświęcając dzieciom i młodzieży. W okresie noworocznym odwiedzają szkoły i przedszkola, oswajając najmłodszych z intensywną estetyką masek, dźwiękiem batów i żywiołowością obrzędu. To nie tylko barwne widowisko, lecz także pierwsza lekcja kultury – ucząca, że tradycja może być głośna, dynamiczna, a zarazem bezpieczna i radosna.
Równie istotna jest praca prowadzona poza występami. W miesiącach poprzedzających Boże Narodzenie Jukace skupiają się na systematycznej pracy z młodzieżą należącą do grupy. W swojej siedzibie organizują warsztaty obejmujące wszystkie aspekty działalności: od wykonywania strojów i masek (ciak), przez przygotowanie rekwizytów, po naukę tradycyjnych powinszowań i zasad zachowania podczas wyjść do ludzi. Te warsztaty przeciągają się również do czasu prywatnego - dom Jukaca to dom otwarty w którym w okresie przygotowań drzwi się nie zamykają.
Szczególny nacisk w zakresie kształtowania młodzieży kładziony jest na wartości etyczne. Jukac musi reprezentować wysoką kulturę osobistą, okazywać szacunek wobec innych, a także empatię i wyrozumiałość wobec dzieci, które początkowo często reagują lękiem. Z czasem jednak strach ustępuje miejsca ciekawości, wspólnej zabawie i uśmiechowi.
Nie sposób pominąć roli dziewcząt i kobiet, które stoją za Jukacami i współtworzą grupę od zaplecza technicznego i artystycznego. Ich praca przy szyciu strojów, wykonywaniu kolorowych pomponów i dbaniu o detale ma znaczenie nie tylko estetyczne, lecz także symboliczne. To one zapewniają ciągłość, wsparcie emocjonalne i organizacyjne, bez których działalność grupy nie mogłaby funkcjonować na taką skalę.
Proces przekazywania wiedzy i umiejętności młodszym kolegom – zwłaszcza w zakresie trudnej sztuki wykonywania masek i rekwizytów czyni z Jukacy jeden z kluczowych filarów ochrony unikatowego dziedzictwa Zabłocia. To edukacja oparta na praktyce, cierpliwości i odpowiedzialności, daleka od formalnych schematów, a przez to wyjątkowo skuteczna.
Dla Jukacy okres od października do końca karnawału jest czasem intensywnej, często wyczerpującej pracy. To miesiące pełne warsztatów i przygotowań. A jednak energia i pasja, z jaką podejmują kolejne wyzwania, pozostają niezmienne. Właśnie w tej konsekwencji i oddaniu kryje się siła Jukacy – wspólnoty, która nie tylko celebruje tradycję, lecz także świadomie kształtuje młodych ludzi, ucząc ich odpowiedzialności za kulturę, z której wyrastają.
